Nudging

 

J. de Ruiter

Januari 2019

 

 

Nudging is een vorm van (subtiele) gedragsbeïnvloeding waarbij het brein de door de beïnvloeder gewenste kant op wordt gestuurd.

De beïnvloeder is vaak de overheid of gemeente, maar kan ook een andere partij zijn zoals bijv. een energiebedrijf, supermarkt, enz.

Mensen moeten echter nog wel hun keuzevrijheid blijven behouden.

Nudge (engels): stoot of duwtje (geven).

 

Voorbeelden

 

1.

De bekende vlieg in een urinoir.

Een poging van de maker van het urinoir om de plasser te bewegen zijn straal te richten op de vlieg teneinde minder naast het urinoir te plassen. De plasser hoeft zich hier natuurlijk niet iets van aan te trekken.

2.

Appels, ander fruit of bijv. mueslirepen dichtbij de kassa leggen in de hoop dat de klant deze

alsnog koopt (om redenen van gezondheid misschien).

Fruit in schoolkantines op ooghoogte plaatsen en snacks op kniehoogte.

3.

De door de Tom Tom aangegeven route.

Hier is de bedoeling van de maker zeker in het belang van de gebruiker. Maar de gebruiker hoeft deze route niet te kiezen.

4.

Een wijd verbreide toepassing is: bij twee mogelijke alternatieven de gewenste optie als de standaard neer te zetten.

Voobeelden:

-        Bij het laten afsluiten van een energie-contract groene stroom als de standaard voor te stellen.

-        Bij het voorleggen van twee alternatieven A en B aangeven dat men voor alternatief A niets hoeft te doen ofwel dat dan aangenomen wordt dat alternatief B is gekozen.

-        De nieuwe wet op orgaandonatie: wie geen bezwaar aantekent, wordt automatisch orgaandonor.

5.

Vormen van nudging die duidelijk in het belang van de klant zijn:

-        Op voedselverpakkingen de calorische waarde vermelden. De klant heeft de vrijheid om dit te negeren, maar heeft wel degelijk wat aan deze informatie als hij caloriebewust wil eten.

-        Op rookwaren een uitdrukkelijke waarschuwing vermelden.

 

Het getuigt van een goede ethiek als de gedragsbeïnvloeding de autonomie niet aantast.

De autonomie heeft een grotere kans niet aangetast te worden als de nudge niet alleen de gewenste optie presenteert. Er hoort dus transparantie te zijn. Maar bij een goed toegepaste keuze-architectuur kan de gewenste optie best de meest voor de hand liggende optie lijken en dan zorgt Systeem 1 van Kahneman er wel voor dat deze grotere kans heeft gekozen te worden.

Zie elders op deze website voor uitvoerige karakteristieken van Systeem 1 en Systeem 2 van Kahneman.

 

Een belangrijke mijlpaal was de publicatie van het boek Nudge: Improving Decisions about Health, Wealth, and Happiness in 2008 van de wetenschappers Cass R. Sunstein en Richard Thaler.

Veel meer over dit onderwerp is te vinden op Internet.